Das Weisse Band [Η Λευκή Κορδέλα]

Είδα κι εγώ επιτέλους την ταινία για την οποία μιλάει φέτος όλος ο κόσμος με τα καλύτερα λόγια. Την ταινία που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ των Καννών και που πιθανότατα θα πάρει το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. Η προσωπική μου γνώμη - που δεν πρόκειται να είναι ιδιαίτερα δημοφιλής αν κρίνω από τον γενικότερο ενθουσιασμό που συντροφεύει κάθε συζήτηση για την ταινία...ε, βασικά δεν εντυπωσιάστηκα.
Θυμάστε μια ταινία που είχε κυκλοφορήσει πριν μερικά χρόνια, που λεγόταν "Dogville" και είχε κάνει πάταγο; Που μιλούσε για τον νόμο της σιωπής, την εκμετάλλευση, τη βία, την αλληλλοκάλυψη στις μικρές κοινότητες; Που μιλούσε για το πώς η βία φέρνει περισσότερη βία και διαιωνίζει τον κύκλο; Ε, βασικά, η "Λευκή Κορδέλα" μιλάει ακριβώς για το ίδιο πράγμα. Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Λίγο πριν τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, σε ένα μικρό βαυβαρικό χωριό, ο τοπικός δάσκαλος μας αφηγείται μια σειρά γεγονότων τα οποία, όπως μας λέει από την εισαγωγή κιόλας, είναι ικανά να εξηγήσουν την πορεία ολόκληρης της χώρας (για όποιον δεν το έπιασε, βασικά αναφέρεται στην μετέπειτα γέννηση του ναζισμού). Τα γεγονότα αυτά περιλαμβάνουν την εξαφάνιση και τον ξυλοδαρμό του γιου του βαρώνου της περιοχής, το κάψιμο ενός αχυρώνα, την απόπειρα δολοφονίας του γιατρού, τον θάνατο μιας εργάτισσας και την επίθεση σ'ένα καθυστερημένο αγόρι. Παράλληλα βλέπουμε τις ζωές των ανθρώπων της πόλης, οι οποίοι κρύβονται πίσω απ'το δάχτυλό τους και αγνοούν αυτά που ξέρουν καλά πως συμβαίνουν δίπλα τους. Χρησιμοποιώντας το πρόσχημα της θρησκείας και του καθωσπρεπισμού, οι γονείς διδάσκουν στα παιδιά τους τη βία και, με τη σειρά τους, τα παιδιά μαθαίνουν το μάθημα καλύτερα απ'όσο θα περίμενε κανείς (hint hint, ο ναζισμός που λέγαμε).

Η σκηνοθεσία είναι πραγματικά εκπληκτική. Ο Χάνεκε αυτή τη φορά πραγματικά μεγαλούργησε από σκηνοθετικής άποψης. Υπονοεί τη βία αντί να τη δείχνει, κινηματογραφεί κλειστές πόρτες, πόδια νεκρών, σκοτεινά σπίτια κτλ., όλα με μια υπέροχη, ασπρόμαυρη φωτογραφία που αποτελεί, με απλά λόγια, έργο τέχνης και είναι η ονείρωξη του κάθε σινεφίλ.

Κι όμως, όλη αυτή η μεγαλειώδης και συγκλονιστική σκηνοθεσία, δεν ήταν αρκετή για να με πείσει πως αυτό το έργο δεν το είχα ξαναδεί. Η συμβολική διάσταση δεν είναι καθόλου συμβολική, αντιθέτως είναι "μέσα στα μούτρα" και το όλο μήνυμα που προσπαθεί να περάσει, αν και αξιολογότατο, στερείται πρωτοτυπίας και φρεσκάδας. Κοινώς, μας τα'παν κι άλλοι.

Οι ερμηνείες, άρτιες και αξιοπρεπείς μεν, αλλά χωρίς το κάτι παραπάνω που θα σου μείνει, δε. Από την άλλη, ενώ κατανοώ το σκοπό που εξυπηρετεί, η παντελής απουσία συναισθήματος με ενόχλησε και σε ένα-δυο σημεία τη βρήκα παρατραβηγμένη. Δηλαδή πόσο άνιωθη μπορεί να είναι πια μια κοπέλα που κακοποιείται και πόσο απαθής μπορεί να μένει ο πρωταγωνιστής μπροστά σε μια συγκλονιστική αποκάλυψη; Η οποία αποκάλυψη είναι συγκλονιστική μόνο για τον πρωταγωνιστή, γιατί ο θεατής τη βλέπει να έρχεται από χιλιόμετρα μακριά.

Τελικά, η ταινία περισσότερο σπουδή πάνω στη σκηνοθεσία θυμίζει, παρά πραγματική ταινία. Αυτή είναι μόλις η δεύτερη ταινία του Χάνεκε που βλέπω, αλλά μου φαίνεται πως κατέχει περισσότερο το άθλημα του σκηνοθέτη παρά αυτό του σεναριογράφου. Φυσικά και αξίζε το Χρυσό Φοίνικα, ας μην κοροϊδευόμαστε, ποιος τον άξιζε περισσότερο, ο Tarantino; Και ναι, είναι πολύ πιθανό να είναι όντως η ταινία της χρονιάς (επιφυλλάσσομαι καθώς δεν έχω δει ακόμη το "Invictus"). Ωστόσο, ρε παιδιά, ας μην γινόμαστε και υπερβολικοί. Πρόκειται περί ξαναζεσταμένου φαγητού, δίχως ίχνος πρωτοτυπίας. Τα έχουμε δει/διαβάσει κι άλλες φορές. Και μπορεί να ψιλο-απεχθάνομαι τον άκρατο και εύκολο συναισθηματισμό στον οποίο στοχεύει ο Τρίερ, όμως όπως και να το κάνουμε το "Dogville" μας τα είπε όλα αυτά αρκετά πιο πριν. Αν δεν το είχα δει, ίσως η "Λευκή Κορδέλα" να μου έκανε περισσότερη εντύπωση. Όμως το έχω δει. Το αποτέλεσμα; Το "μήνυμα" της "Λευκής Κορδέλας" δεν είχε τίποτα το ιδιαίτερο να μου πει. Χίλια μπράβο στον σκηνοθέτη Χάνεκε και το αξίζει, αλλά ο σεναριογράφος Χάνεκε καλύτερα να παραδώσει τα ηνία σε κάποιον άλλο την επόμενη φορά.